Monumentalna Twierdza Modlin kryje w swoich okolicach tajemnice, które powoli ustępują miejsca niszczycielskiej sile natury i ludzkiej. Jedną z nich jest stary wojskowy cmentarz prawosławny w granicach Stanisławowa – rozległy, około dziesięciohektarowy teren, który w czasach swojej świetności był jedną z największych garnizonowych nekropolii w regionie. Założony w pierwszej połowie XIX wieku dla elit carskiej armii, rosyjskich osadników i załogi twierdzy, dziś stanowi przejmujący pomnik zapomnienia. Choć dawna kaplica cmentarna zniknęła bez śladu, a setki grobów zostały bezpowrotnie zniszczone, skryte w leśnej gęstwinie unikalne kamienne rzeźby wciąż opowiadają niezwykłe, często tragiczne historie dawnych mieszkańców tych ziem. Poznaj losy tego niezwykłego miejsca, zanim las całkowicie upomni się o swoje.
Wraz z rozpoczęciem budowy warowni modlińskiej w jej okolice sprowadzono ludność rosyjską z guberni pskowskiej. Osadników osiedlano w rosyjskich koloniach w pobliżu budowanych fortów, m. in. w Kolonii Kosewka, Szczypiorna, Konstantynówka, Zakroczymska i Aleksandryjska (obecnie Stanisławowo). W 1837 roku w modlińskiej cytadeli oddano dla potrzeb wojska cerkiew pw. św. Jerzego Zwycięzcy. Natomiast w latach 1844 – 1846 dla osadników wybudowano okazałą cerkiew pw. św. Aleksandry w Kolonii Aleksandryjskiej.
W pierwszej połowie XIX wieku, na południowo – zachodnim skraju osady Stanisławowo, tuż przy drodze Stanisławowo – Kosewo założono cmentarz prawosławny, na którym chowano żołnierzy rosyjskich z załogi modlińskich fortów i członów ich rodzin. Na terenie cmentarza istniała kaplica Ikony Matki Bożej „Wszystkich Strapionych radości”. Posługę duchową sprawowali w niej kapłani z fortecznego soboru św. Jerzego. Dziś już nie ma po niej śladu. W 1915 roku mieszkańcy rosyjskich kolonii zostali ewakuowani w głąb Rosji i działalność miejscowych parafii zamarła. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości tereny parafii św. Aleksandry w Stanisławowie, a wraz z nią cmentarz prawosławny zostały przejęte przez skarb państwa. Po zakończeniu II wojny światowej prawosławna ludność pochodzenia rosyjskiego, mimo że w znacznej mierze już spolonizowana, została przez NKWD wywieziona do ZSRR. Natomiast, nieużywana i pozbawiona opieki nekropolia została całkowicie zdewastowana. Wiele nagrobków rozbito, pozbawiono żeliwnych krzyży, tablic i innych ozdób. Z czasem sprofanowane groby zniknęły w gąszczu swobodnie wyrastających drzew i krzewów. Układ cmentarza jest już całkowicie zatarty, ale najprawdopodobniej był zorganizowany tak jak inne rosyjskie cmentarze garnizonowe. Każda jednostka miała przydzielony rewir, dlatego też groby są rozrzucone w terenie. Natomiast wyższych oficerów, duchownych i innych zasłużonych chowano wokół kaplicy cmentarnej.
W 1998 roku reaktywowana parafia stanisławowska ponownie została właścicielem nekropolii. Jednak ubogiej w wiernych parafii nie stać na odrestaurowanie cmentarza, tym bardziej że jest również właścicielem, położonego w sąsiedztwie i nadal czynnego cywilnego cmentarza prawosławnego.
Cmentarz prawosławny
Dodaj komentarz